Category Archives: Uncategorized

Adolygiad o Hunangofiant Rhys Mwyn

Ymateb cyntaf fy Mam pan soniais mod i’n adolygu Hunangofiant Rhys Mwyn i Gwales oedd; “Dyn drwg!”. Wrth gwrs, dydy Mam erioed wedi cyfarfod Rhys, dydy hi ac ni fydd hi’n darllen yr Hunangofiant chwaith – tystiolaeth ail-law wedi ei seilio ar ragfarn a berodd iddi ddweud fod Rhys yn “Ddyn Drwg.” Nid yw sylwad Mam am Rhys yn unigryw o gwbl oblegid dynna’r ddelwedd sydd gan Rhys Mwyn – y boi hegr sy’n lladd ar bawb a phopeth; Radio Cymru, Cymdeithas yr Iaith, Anweledig… mae pawb yn ei chael hi. Er mod i ar ryw ystyr yn cynrychioli’r hyn mae Rhys yn antithesis ohono (Dwi’n trefnu gigs yn enw’r Gymdeithas ac rwy’n Gristion) dwi wedi edmygu Rhys erioed ac yr ychydig droeon dwi wedi ei gyfarfod mae wedi bod yn glên iawn ac wedi cymryd diddordeb yn yr hyn dwi’n dweud a gneud – fodd bynnag dwi erioed wedi delio ag ef ar lefel broffesiynol felly ys dywed y Sais the proof is in the puddin.

I ddechrau rhaid nodi fod i’r llyfr yma farchnad benodol, fel Marmite you’ll ether love it o’r hate it. I chi sy’n ymddiddori mewn diwylliant cyfoes yna mae’r gyfrol hon yn em. Os nad ydych yn gwybod pwy oedd y Ffa Coffi Pawb yna dyma lle daw’r adolygiad i ben – diau y bydd Hunangofiant Gwyn Thomas fwy at eich dant chwi. Yr hyn sy’n drawiadol am y llyfr, er gwaethaf fod tipyn o bawb yn cael bonclust a bod Rhys yn malu awyr mewn sawl lle, mae’r llyfr yn eich perswadio erbyn y diwedd fod Rhys Mwyn yn foi oce wedi’r cyfan. Mae yna adrannau sydd wir yn eich cyffwrdd chi megis y sôn am salwch a marwolaeth ei Fam. Ac yna yr adrodd am farwolaeth trist Al Maffia tra yn teithio gyda’r band yn Llydaw – nid oedd gan ei deulu bres i’w hedfan yn ôl i Gymru ac fe aeth Rhys ati a threfnu gig mawr i godi arian i’r perwyl. Ar nodyn hapusach ceir adrodd am hanesion doniol megis gig punk amser cinio yn ei ysgol Uwchradd yn Llanfair Caereinion lle aeth y plant yn wallgo a neidio i mewn i bwll nofio’r ysgol yn eu dillad ar y diwedd!

Tua diwedd y llyfr mae’n trafod ei ran yn llwyddiant Catatonia a’r modd y bu iddynt ei drin yn wael wedi iddynt arwyddo cytundeb gyda chwmni rheoli yn Llundain – fe aeth cyfreithwyr Catatonia ar ei ôl yn honni iddo feddwi Cerys ac yna ei chael hi i arwyddo cytundebau; gwadu hyn yn llwyr y gwna Rhys yn y llyfr. Daw’r llyfr i ben gyda Rhys yn nodi fod angen i’r Gymdeithas ‘ailddiffinio eu hunain’ sy’n reit eironig ag ystyried ei fod yn mynd ymlaen am Tony Schiavone bob tro y sonia am y Gymdeithas – sy’n dangos fod Rhys Mwyn ei hun bellach yn byw yn y gorffennol oblegid nad ydy Tony wedi ymhél a threfniadau’r Gymdeithas o ddifri ers blynyddoedd ac fod y genhedlaeth nesaf wedi bod wrthi ers rhai blynyddoedd yn trefnu gigs a theithiau! Nid oes sôn o gwbl am y rhesi o artistiaid sydd wedi cael llwyfan gan y Gymdeithas yng nghyfres Naws yn Aberystwyth ac Abri yng Nghaerdydd dros y blynyddoedd diwethaf.

Ysywaeth, mae’n lyfr onest sy’n adrodd yr hanes trwy lygaid un a oedd yno ac oherwydd y cyffyrddiad personol yma, i mi beth bynnag, mae’n rhagori ar lyfr Hefin Wyn ‘Ble Wy Ti Rhwng?’ sy’n adrodd, yn fras, hanes yr un cyfnod. Fe gymeradwyaf i chi ddarllen yr efenygl hwn yn ôl Rhys Mwyn – ond gochelaf rhag eich annog i gredu’r efengyl yn llythrennol!

Rhagfyr, 2006

Please follow and like us:
error

Llythyr Agored at John Benton, Golygydd yr Evangelicals Now

Dear Editor,

First of all let me introduce myself. My name is Rhys Llwyd and I’m a Welsh speaking Evangelical Christian from Aberystwyth, West Wales. I graduated from the International Politics Department at the University of Wales, Aberystwyth specialising in theories of nationalism. I’m currently hold the R. Tudur Jones research scholarship at University of Wales, Bangor’s School of Theology researching into the historic connections between Christianity and nationalism in Wales. My conclusions to date confirm which has already been published in Wales on the subject, and differ and contradict totally your view point as expressed in your editorial ‘Break-up of Britain?’ (June 2007). Please allow me to elaborate.

The first issue I must address is not really a theological issue. In your opening remark you used the phrase ‘…the fragmentation of our country’. I bought my copy of ‘Evangelicals Now’ in Wales and I consider that Wales is my country and not the United Kingdom – the UK is merely the sovereign state and a political union. It is not a nation but rather a collection of nations which include, amongst others, England and Wales. With respect, it can show a distinct lack of sensitivity and respect towards ones fellow Christian brothers in Wales, Scotland and Ireland to presume that ‘Britain’ is ‘our’ country. I respect that it may well be the Editor’s ‘country’, therefore a better phrased introduction to your editorial should read ‘…the fragmentation of the sovereign state of the United Kingdom, with includes the nations of England, Wales… etc’ You go on to question the economic arguments of Scottish and Welsh Nationalism. Although my field of study is theology and not economics, I should draw your attention to the fact that Scotland and Wales are both countries rich in natural resources which have had their economic growth stagnated in comparison with other similar sized and resourced independent countries such as Denmark and Norway.

Please allow me now to address the theological and philosophical generalisations of your editorial. I understand that the general thrust of your argument is that Nationalism, as seen in the UK today, is a product of Modernism, even Post-modernism. I agree that some forms of Nationalism, even some Welsh Nationalists, are products of modernist philosophy but you are incorrect in your generalisation. R. Tudur Jones was a Welsh Nationalist and an Evangelical Protestant Christian. He was one of the most important Christian scholars in Wales during the 20th century and is hailed as the giant of Protestantism in Wales during a century that saw Wales, as a whole, turn against its traditional Reformed Protestant theology. R. Tudur Jones held that there are two basic sources of Nationalism, the Hegelian and the Calvinistic. In the former, the nation held a vocation on the world stage. However, there appears to be nothing beyond the nation which can offer a critique of the state. The danger inherent in such nationalism is that it will create an idol of the state, as it did in Nazi Germany, for example. (This is what Schaeffer warned us about, as you correctly noted) For the Calvinist, the state is always subordinate to the sovereignty of God: it can never become an idol and it is continuously subject to critique.

Finally I wish to address the issue of ‘fragmentation’ of the UK. A better word to use would be ‘plurality’ which, from my interpretation of New Testament Scripture is not un-Biblical. Plurality, or unity in diversity, is one of the big themes of the new covenant. One must remember that Jesus was a member of the Jewish nation and race by virtue of his birth and upbringing, and was immersed in Jewish culture. Never did Jesus renounce his nationality. According to his own admission, Jesus came to the nation of Israel first, comparing the people of Israel to children and the Gentiles to dogs (Matthew 15:24-28). Jesus recognised distinct national boundaries between the people of Israel and all other peoples, who were classified together as non-Jews or Gentiles, and whereas his mission was to all the peoples of the earth, he was very clear that his first concern was for his own people, the Jews. So in Jesus we see a vindication of the existence of nations as separate entities. He himself was very much a citizen of his own nation, and was loyal to his people.

The outpouring of the Holy Spirit at Pentecost (Acts 2) and the accompanying miracle of “speaking in other tongues” could be seen as God finally undoing the “curse of Babel”. However, Professor R.M. Jones (another Welsh Evangelical scholar) has a different perspective in his paper ‘Language in God’s Economy: A Welsh and International Perspective’ (1994): “The linguistic crux at Pentecost is that diversity, in the world of the Spirit, is not reversed. It is indeed, in its own way, repeated. What is reversed is mutual incomprehension. Language therefore remains quite happily a factor in the variety of peoples.” The occurrence at Pentecost did not cause all people to speak the same language, which is what the undoing of the confusion of tongues at Babel would have entailed.

Like Jesus, the apostle Paul never renounced his nationality. In fact, he boasted of it (Romans 9:3-5, 11:1). If Paul took such pride in his nationality, how can we reconcile this with Colossians 3:11 and Galatians 3:28, where he writes: “There is neither Jew nor Greek, slave nor free, male nor female, for you are all one in Christ Jesus”? This verse has been used by many to argue that the distinction between Jew and Gentile has been removed and that now both are the same, thereby denying the importance of the nation as a separate entity. However, this verse also refers to male and female, slave and free. Though these are equal in the sense that neither has priority in God’s sight, the physical differences still remain. Men and women are not the same, though they have equal priority in the Kingdom of God. In the same way, Jews and Gentiles are not the same. The national differences remain. Therefore this verse should not be used to argue against the validity of separate nations.

The book of Revelation hints that the grouping of humanity into separate nations is not confined to the present order, but will continue for eternity. Revelation 21:24, 26 says of the New Jerusalem: “The nations shall walk by its light… The glory and honour of the nations will be brought into it.” The various nations and cultures which make up the rich diversity of humanity will have a place in God’s kingdom. It seems, then, that both the Old and New Testaments justify the existence of nations as a God-ordained part of human existence.

In my view everyone, subconsciously, is a nationalist. Your nation is like your toes – everyone has toes but you don’t give them a second thought until someone steps on them. When someone treads on your toes you don’t think of anything else! Needless to say that is what we have seen in Wales and Scotland recently and ironically I hear a whisper of ‘don’t tread on my toes’ in your editorial. Welsh nationalism is deep rooted in Wales’ Calvinistic heritage – although secularised in practice today its adherents’ principles are still Christian based and not modernist or post-modernist.

I hope this letter will present you with a new perspective of nationalism and show you that ‘our country’ will mean different things to different Christians living within the nations of the British Isles. May I suggest that you read R. Tudur Jones’s ‘The Desire of Nations’ (Christopher Davies, 1974) and Dewi Arwel Hughes’s ‘Castrating Culture’ (Paternoster, 2002) both give an Evangelical account of Welsh Christian Nationalism from ‘those who were there’ as it were. Another interesting piece on the subject of plurality and nationalism is ‘Uniformity: The Curse of Modern Life’ by Abraham Kuyper (English translation published in James D. Bratt: ‘Abraham Kuyper – A Centennial Reader’, Paternoster, 1998)

Your Englishness and Britishness and my Welshness should not undermine our unity in Christ. As the scripture tells us, ‘There is neither Jew nor Greek… for you are all one in Christ Jesus.’ Your claim that we as Welsh people are seeking that which you as English people already have is a result of unbelief and secularisation: such statement is based on prejudice and not based on Scripture. I hope you will reconsider your stance towards the plurality of the nations of this island.

Yours in Christ,

Rhys Llwyd

Please follow and like us:
error

Yr Atgyfodiad

Pa ddiwrnod o’r flwyddyn sydd bwysicaf i’r Cristion?
“Wel Dydd Nadolig siŵr iawn a chofio geni Iesu Grist y Gwaredwr.”
“Ond wedyn beth am Ddydd Gwyl Dewi? Dydd nawdd sant Cymru? Diwrnod i ddathlu ein cenedligrwydd a chofio a diolch am y modd y bendithiodd Duw ni’r Cymry dros y canrifoedd? Ie Dydd Gŵyl Dewi aiff a hi.”
Ond wedyn beth am y Pasg medde chi?
“Mae’n rhaid bod Dydd Gwener y Groglith yn ddiwrnod tra phwysig hefyd – y diwrnod lle cofiwn am yr aberth eithaf, y diwrnod lle gofiwn fod Iesu wedi cymryd ein beiau ni gyd. Ni oedd yn haeddu’r gosb ar y groes ond fe gynlluniodd Duw ar ein cyfer, fe wnaeth gyfamod gyda dyn cyfamod o rhad:

Haleliwia Haleliwia
Aeth i’r Lladdfa yn ein Lle

Diwrnod i ni lawenhau yn ei gylch ar un llaw oherwydd i ddyn dderbyn maddeuant o’i bechod ond diwrnod trist iawn hefyd oherwydd i’r maddeuant yna gostio’n ddrud sef bywyd Iesu Grist, un cwbl ddi fai. Mae’n rhaid mae dydd Gwener y Groglith felly yw’r diwrnod pwysicaf.”

Dydd Gwener y Groglith, cynnig da – ond mae yna un diwrnod arall wrth gwrs in the running, fel petai, am deitl diwrnod pwysicaf y flwyddyn sef Sul y Pasg. Dyma gyflwyno ei achos.

Yn gyntaf gwerth fyddai i ni atgoffa ein hunain pam ein bod ni’n dathlu Sul y Pasg – wedi’r cyfan pa ddiben dathlu os yw Iesu, ein Duw, wedi marw ar y groes? Do fe fu Iesu farw ond fe atgyfododd drachefn – nid oedd hyd yn oed marwolaeth yn medru dal Iesu i lawr fel y clywn yn y bedwaredd adnod ar hugain o ail bennod yr Actau: “…cyfododd Duw ef, gan ei ryddhau o wewyr angau, oherwydd nid oedd dichon i angau ei ddal yn ei afael.”

Mae’n siŵr eich bod chi wedi clywed sôn na ddylid cymryd rhai rhannau o’r Beibl yn llythrennol ac mae’n debyg i chi feddwl mae rhyw fath o ddarlun delweddol yw’r sôn yma o Iesu yn atgyfodi. Wedi’r cyfan doedd y disgyblion eu hunain ddim yn credu’r peth i ddechrau, roedden nhw yn meddwl mae gweld ysbryd oeddent pan welsant Iesu wedi atgyfodi. Wel na, mae’n gwbl glir yn y Beibl fod Iesu wedi atgyfodi a hynny yn llythrennol, yn gig a gwaed nid fel ysbryd; dyma oedd geiriau Iesu ei hun yn y bedwaredd bennod ar hugain o Efengyl Luc: “Gwelwch fy nwylo a’m traed; myfi yw, myfi fy hun. Cyffyrddwch â mi a gwelwch, oherwydd nid oes gan ysbryd gnawd ac esgyrn fel y canfyddwch fod gennyf fi.”

Mae’n bosib dadlau fod Cristnogion wedi esgeuluso hanes yr atgyfodiad, o bosib oherwydd ei fod yn wyrth oruwchnaturiol. Yn ein hoes ni pan fo pobl yn ei chael hi’n anodd credu yn y goruwchnaturiol mae Cristnogion wedi adweithio gyda pheth embaras am y syniad o atgyfodiad llythrennol Iesu. Ond mae’n glir yn y Beibl, yn Llyfr Actau’r Apostolion, fod pregethu am Grist ddim yn ddigon ond yn hytrach fod angen pregethu am Grist a’i atgyfodiad yn ogystal. Rhaid i ni dderbyn, a bod yn barod i ddweud wrth eraill am yr atgyfodiad yma a pheidio ceisio ei esbonio fel trosiad neu ddameg ond yn hytrach dweud fod yr amhosib wedi digwydd – mae’n Dduw holl alluog wedi’r cyfan felly does dim byd, hyd yn oed atgyfodi, tu hwnt i’w allu.

Fe ddywedir yn Actau pennod 4 adnod 33 fod yr apostolion yn tystiolaethau, ie am ras Duw, ond hefyd am atgyfodiad yr Arglwydd Iesu. Yn bersonol mae’r ffaith fod yr Iesu yn fyw heddiw yn ysbrydoliath ac yn nerth. Cytunaf gyda Thomas Jones o Ddinbych pan ddywedodd yn un o’i emynau enwocaf:

Mi wn fod fy Mhrynwr yn fyw,
a’m prynodd â thaliad mor ddrud;
fe saif ar y ddaear, gwir yw,
yn niwedd holl oesoedd y byd:
er ised, er gwaeled fy ngwedd,
teyrnasu mae ‘Mhrynwr a’m Brawd;
ac er fy malurio’n y bedd
ca’i weled ef allan o’m cnawd.

Mae’r gred yn atgyfodiad llythrennol Iesu Grist yn gwbl hanfodol i’r ffydd Gristnogol – heb ei dderbyn nid yw’r ffydd Gristnogol yn dal dwr.

Dywedodd Paul mewn llythyr at Gristnogion yng Nghorinth mae gwagedd yw’r ffydd Gristnogol heb gredu yn atgyfodiad Crist. Dywedodd Paul ym mhennod pymtheg o’i lythyr cyntaf at y Corinthiaid; “…Os nad yw Crist wedi ei gyfodi, gwagedd yw’r hyn a bregethir gennym ni, a gwagedd hefyd yw eich ffydd chwi…” ac nes ymlaen yn y bennod maen dweud “…os nad yw Crist wedi ei gyfodi, ofer yw eich ffydd, ac yn eich pechodau yr ydych o hyd.”

Hanfod Cristnogaeth yw derbyn maddeuant Duw trwy farwolaeth iawnol Iesu ar y groes, byddai rhai yn stopio fan yna ond rhaid pwysleisio fod Cristnogaeth yn mynd ym mhellach. Wedi derbyn maddeuant unwaith ac am byth cawn ddod i berthynas gyda’r un a fu farw trosom gan ei fod, o ganlyniad i’r atgyfodiad, yn fyw heddiw ac yn ein gwahodd i gael perthynas ag ef. Nid crefydd lym a chul mo Cristnogaeth, er iddi ddod trosodd yn anghywir fel yna weithiau, crefydd fyw wedi ei seilio o amgylch perthynas bersonol gyda’r gwaredwr Iesu Grist ydyw.

Mae Duw y Cristion, sef yr unig wir Dduw yn Dduw dy’ ni’n ei addoli ar un llaw ond ar y llaw arall mae’n Dduw sy’n cyd-gerdded gyda ni yn ein bywyd ysbrydol a’n bywydau o ddydd i ddydd yn y gwaith, yn yr ysgol neu’r coleg o bosib. Nid traddodiad yn unig dylai Cristnogaeth fod yng Nghymru heddiw ond ffydd sydd yn ymwneud a perthynas bersonol a’r Iesu atgyfodedig. Mae’r pennill yma yn cyfleu neges yr Atgyfodiad a Sul y Pasg yn berffaith:

Yng nghroth y bedd claddwyd y Gwir,
Goleuni’r Byd mewn beddrod ddu;
Ffrwydrodd o’r bedd, daeth gwawrddydd clir
Ar atgyfodiad Iesu cry.
A’i Goncwest Ef yw nghoncwest i,
Rwy’n eiddo’i Grist, mae’n eiddo i mi;
Nid oes gan angau golyn mwy,
Fe’m prynwyd trwy ei werthfawr waed!

Ofn mawr dynion heddiw, os nad erioed, ydy marwolaeth – drwy atgyfodi fe drechodd yr Iesu farwolaeth hyd yn oed. Dyma oedd buddugoliaeth fawr Iesu, trechodd farwolaeth ac yn fwy pwysig trechodd feistr marwolaeth sef y gelyn mawr – Satan. Dyma glywn yn Salm 68; “Bydded i Dduw godi, ac i’w elynion wasgaru, ac i’r rhai sy’n ei gasau ffoi o’i flaen.” Mae pŵer pechod yn parhau oddi mewn i ni ac o’n cwmpas ond diolch i atgyfodiad Iesu mae’r gelyn yn ffoi – “Nid oes gan angau golyn mwy.”

Sul y Pasg yn sicr felly yw un o ddiwrnodau, os nad diwrnod pwysicaf y flwyddyn!

Mawrth, 2007

Please follow and like us:
error

Y newid yn nisgwrs syniadol Seimon Brooks

Nid plaid yr “achos cenedlaethol” yw Plaid Cymru, ond plaid yr aelodau hynny o’r “achos cenedlaethol” sy’n credu mewn sosialaeth.

Yn ddiamheuol, un o ffigurau mwyaf lliwgar, ymfflamychol ac enigmatig y mudiad cenedlaethol yng Nghymru y cyfnod diweddar yw Dr. Seimon Brooks – sylfaenydd y cylchgrawn hwn, cyn-olygydd Barn a bellach yn ddarlithydd mewn Beirniadaeth a Theori Lenyddol yn Adran y Gymraeg, Caerdydd. Er mai dim ond crwt wyth mlwydd oed ydoedd pan wrthododd Gymru fesur o ddatganoli yn 1979 a thaw dim ond pymtheg ar hugain mlwydd oed ydyw yn awr, credaf bod ei ddylanwad fel meddyliwr, ac yn bennaf fel golygydd y cylchgrawn Barn, yn haeddu ychydig crafu pen yn ei gylch. Yn yr ysgrif hwn bwriadaf nodi’r cerrig milltir hynny yn ei bererindod o’i grwydriadau o adain chwith y mudiad cenedlaethol i’w ddatganiad diweddar ei fod yn Genedlaetholwr ‘an-heddychlon’ sydd a chydymdeimlad a’r Ceidwadwyr Cymreig. Fe ymddengys ei fod bellach yn genedlaetholwr adain dde gymedrol. Erbyn diwedd yr ysgrif gobeithiaf brofi, gyda Brooks fel tystiolaeth o hynny, fod ‘cenedlaetholdeb’ yn ideoleg aml begynol – hyd yn oed o fewn cenedl mor fach â Chymru.

Cyfeiriais eisoes at Brooks fel enigma, ac oherwydd hynny, a’r ffaith iddo fod yn ffigwr cyhoeddus am gyfnod gweddol fyr, roedd hi’n sialens mynd ati i osod ‘cod enigma Brooks’ mewn cyd-destun ehangach. Mae’n anorfod felly y bydd swm a sylwedd yr ysgrif hwn yn dibynnu’n helaeth ar fy nehongliad i o ffynonellau cynradd – ysgrifau, pamffledi a datganiadau cyhoeddus Brooks. Yn ogystal bwriadaf gyfeirio at theori Michael Freeden yn ei ysgrif ‘Is Nationalism a Distinct Ideology?’ (Political Studies’ XLVI, Rhydychen: Blackwell, 748-765) gan ddal llun peledr-x o genedlaetholdeb Brooks yn erbyn golau llachar Freeden a cheisio gweld os yw Freeden yn cynnig diagnosis gywir o genedlaetholdeb Brooks.

Un o’r cwestiynau creiddiol yn yr astudiaeth o genedlaetholdeb yw ‘sut mae arweinydd/meddyliwr yn diffinio’r genedl?’ Wrth drafod cenedlaetholdeb dro ar ôl tro yn ei ysgrifau yn Barn y mae’n arwyddocaol nad yw’n delio gyda’r cwestiwn creiddiol hwn o gwbl. Yn hytrach, tueddiad a diddordeb Brooks yw osgoi trafod hanfodion cenedlaetholdeb (Pwy yw’r Cymry? Ble mae Cymru? ayyb…) a neidio’n syth at yr hyn a elwir gan Freeden yn ‘mainstream ideologies’ megis ceidwadaeth, rhyddfrydiaeth a sosialaeth. Trwy roi sylw parhaus i ddisgwrs y ddadl ‘cenedlaetholdeb Gymreig chwith’ yn erbyn ‘cenedlaetholdeb Gymreig dde-gymedrol’ mae Brooks yn cadarnhau’r honiad yma gan Freeden; ‘[nationalism] … is incapable of providing on its own a solution to questions of social justice, distribution of resources, and conflict-management which mainstream ideologies address.

Gadewch i mi yn awr eich tywys ar hyd taith bererindod Brooks o’r chwith i’r dde – y newid! Y peth cyntaf i nodi cyn trafod syniadaeth wleidyddol Brooks yw’r ffaith iddo gael ei fagu’n Gymro alltud, a hynny yn Llundain. Yn ogystal â pherthyn i fudiad cenedlaethol ‘lleiafrifol’ mae Brooks yn tarddu o’r hyn y mae ef yn ei alw’n ‘leiafrif ethnig’ mewn dinas gosmopolitan. Mae’n ddiddorol nodi nad yw Brooks, fel arweinydd meddyliol cenedlaetholgar, yn eithriad wrth gael ei fagu neu ei addysgu’n alltud. Un o Gymry Lerpwl oedd Saunders Lewis ac o gymryd enghraifft o genedl wahanol gellid edrych ar Gandhi fel arweinydd a ddaeth o hyd i’w argyhoeddiadau cenedlaetholgar tra’n alltud yn Ne Affrica a Lloegr cyn dychwelyd i’r India. Tybed oes gwirionedd i’r ddihareb ‘gorau Cymro Cymro oddi gartref’? Tybed?

Ysywaeth, yn ystod ei fisoedd cyntaf fel golygydd Barn ymddangosai Brooks yn gyfforddus yn rhengoedd y mudiad cenedlaethol adain chwith – ym mhrotest Cymdeithas yr Iaith ac ym mhleidlais Plaid Cymru. Ym Mawrth 1997 mae’n nodi bod ganddo gydymdeimlad â sosialaeth Cymdeithas yr Iaith. Ychydig o fisoedd yn ddiweddarach ym Mehefin 1997 mae’n nodi: ‘Mi ydw i, wrth gwrs, yn sosialydd, ond rwyf hefyd yn credu bod arddel syniadau adain dde yn safbwynt teg a chwbl urddasol i wleidydd ymgymryd ag ef.’ Mae’r dyfyniad yma yn un diddorol oherwydd ar y naill law mae’n datgan yn glir ei fod yn sosialydd ond ar y llaw arall dengys ei fod yn gydymdeimladol iawn â’r dde gymedrol. Credaf bod ail hanner y frawddeg yn broffwydol iawn.

Yn Eisteddfod Môn 1999 gwahoddwyd ef i draddodi darlith a’r testun a ddewisodd oedd ‘Ceidwadaeth a’r Gymru Newydd’ – darlith sydd bellach wedi cael ei chyhoeddi. Er iddo nodi ar ddechrau’r ddarlith ei fod ‘…am ei wneud yn gwbl glir nad yw’r daliadau y bydd yn eu pledio yma yn rhai y mae o ei hun yn eu harddel’, mae’n gwbwl amlwg yn fy marn i, bod ganddo gydymdeimlad â’r dde-gymedrol genedlaetholgar erbyn 1999. Bellach mae ef ei hun yn cydnabod hynny a gellir dadlau bod y ddarlith a draddododd yn 1999 yn hunanasesiad yn ogystal â bod yn astudiaeth oddrychol academaidd. Dywedodd yn ddiweddar; “Wel, dyw’r “dröedigaeth” [o’r chwith i’r dde] ddim mor sydyn â hynny. Gweler fy mhamffled, Ceidwadaeth a’r Gymru Newydd a oedd yn Ddarlith Cymru Heddiw yn y Steddfod yn 1999… Felly, mae’n annheg dweud fy mod wedi newid fy meddwl fan hyn [yn 2006]. Rwyf wedi bod yn meddwl am y broblem hyn, nad oes lle naturiol i genedlaetholwyr adain dde cymedrol ers 1999.” (maes-e.com, 17.2.2006 )

Gwelir yn glir bod ei ddrwgdybiaeth o genedlaetholdeb chwith Plaid Cymru a Chymdeithas yr Iaith yn cryfhau wedi gwawrio’r mileniwm newydd. Mae’n galw am fudiad iaith newydd yn haf 2000. Noda: ‘…y mae bwlch mawr rhyngddynt [Cymdeithas yr Iaith a Bwrdd yr Iaith] y dylid ei lenwi gan fudiad iaith cyfansoddiadol’. Erbyn Tachwedd 2001 mae’n rhoi sylw mawr i Blaid Cymru Annibynnol ac yn dangos ei gefnogaeth glir i’r cysyniad o’r ‘Fro Gymraeg’; cysyniad y mae’r chwith-Genedlaetholgar wedi bod yn ei ffieiddio byth ers helynt Adfer yn y saithdegau a ffrae syniadol enwog R. Tudur Jones ac Emyr Llywelyn. O 2003 ymlaen mae’n cyfaddef i bob pwrpas bod y Blaid Geidwadol Gymreig yn dod yn fwy fwy atyniadol iddo. Yn ei golofn olygyddol yn Nhachwedd 2003 mae’n rhestru rhinweddau’r Ceidwadwyr Cymreig ac yn canu clodydd y gwladgarwyr sydd yn eu plith megis Glyn Davies a Guto Bebb. Ond pen llanw ei bererindod oedd ei ysgrif ‘Ceidwadaeth Gymreig’ a gyhoeddwyd yn Barn, Chwefror 2006. Ynddi mae’n dadlau ar ffurf rhestr deg pwynt ‘…beth fyddai manteision cael mudiad cenedlaethol yng Nghymru yn seiliedig ar geidwadaeth yn hytrach na radicaliaeth.’ Dyna ni felly wedi cyrraedd Tŷ Ddewi oblegid rhaid iddo ymuno â’r Ceidwadwyr Cymreig, wrth gwrs, cyn cyrraedd Jeriwsalem!

Diddorol yw sylwi bod ei genedlaetholdeb yn gyson trwy gydol ei bererindod – pa bynnag ideoleg ‘craidd’ arall y mae Brooks yn atodi. Yn eu hysgrif enwog ‘Why Do the Conservatives Always Do (even) Worse in Wales?’ (‘British Elections & Parties Review’, Llundain: Frank Cass, 2002) mae Wyn Jones, Scully a Trystan yn amlinellu’r ffaith bod y ceidwadwyr wedi methu yn etholiadol yng Nghymru am fod ganddynt y ddelwedd o fod yn blaid ‘Seisnig’. Felly mae’n arwyddocaol nodi nad troi’n unoliaethwr yn raddol, (sef y ddelwedd a gysylltir â cheidwadaeth yng Nghymru ), a wnaeth Brooks rhwng 1996 a 2006. I’r gwrthwyneb yn llwyr – mae Brooks bellach yn gweld ceidwadaeth fel modd i hybu ei genedlaetholdeb. Dywedodd; “Mae Papur Gwyn y Llywodraeth [Lafur] ar ddatganoli wedi dynodi eisoes beth yw pen draw cynlluniau cyfansoddiadol Llafur, cynlluniau a fydd ar y llyfr statud cyn yr etholiad nesaf. Nid oes dim mwyach i’w ennill o gael Llywodraeth Lafur yn Llundain, a bydd ei ffeirio am Lywodraeth Geidwadol o leia’ yn dod â phosibiliadau gwleidyddol newydd i Gymru.”

Mae Michael Freeden yn tynnu sylw at y ffenomenon o fudiadau a meddylwyr yn ‘defnyddio’ cenedlaetholdeb fel cyfrwng i hyrwyddo eu ideoleg craidd megis ‘rhyddid’. Roedd Mazzini o’r Eidal, a fu’n gryn ddylanwad ar arweinwyr cenedlaethol Cymru’r bedwaredd ganrif ar bymtheg megis Hiraethog, yn gweld cenedlaetholdeb fel cyfrwng i ryddid a chyfiawnder cymdeithasol; “…Do not beguile yourselves with the hope of emancipation from unjust social conditions if you do not first conquer a Country for yourselves; where there is no Country there is no common agreement to which you can appeal…” (Joseph Mazzini: “The Duties of Man” [Llundain: J.M. Dent, 1907], 53)

Yn ogystal â hyn yng Nghymru rhwng 1979 a 1997 gwelir bod aelodau o’r Blaid Lafur wedi troi i gefnogi datganoli – nid o reidrwydd am eu bod nhw wedi cael tröedigaeth genedlaetholgar ond am eu bod nhw’n gweld datganoli fel cyfrwng i lenwi’r ‘democratic deficit in Wales’. Ond yr hyn a welir yn syniadaeth Brooks yw’r gwrthwyneb i theori Freeden yn yr achos yma. Nid yw Brooks yn defnyddio cenedlaetholdeb i hybu ceidwadaeth, a deng mlynedd yn ôl nid oedd yn ei ddefnyddio i hybu sosialaeth chwaith. Yr hyn a welir yn ysgrifau Brooks yw mai ei genedlaetholdeb yw’r craidd a’i fod yn gweld ideolegau eraill, ceidwadaeth yn fwyaf ddiweddar, fel y cyfrwng gorau i hybu cenedlaetholdeb.

I orffen hoffwn ddod yn ôl at brif theori Freeden sef taw ideoleg ‘denau’ yw cenedlaetholdeb, ac ateb y cwestiwn a yw disgwrs syniadaethol Seimon Brooks yn brawf mai ideoleg ‘denau’ yw cenedlaetholdeb?. Mae Peter Alter yn ei lyfr ‘Nationalism’ (Llundain: Arnold, 1994) yn honni bod cenedlaetholdeb yn ‘…an extremely poor ideology and no match whatsoever for the great bodies of thought that constitute socialism or liberalism, the two other great ideologies…’. Wedi chwalfa refferendwm 1979 ni wyddai cenedlaetholwyr Cymreig ble i droi ac fel canlyniad aeth grŵp o aelodau blaenllaw Plaid Cymru ati i asesu’r posibiliadau. O ddarllen eu hadroddiad ‘Report of the Plaid Cymru Commission of Inquiry’ (Caerdydd: Plaid Cymru, 1981) gwelir bod yr awduron yn cydnabod i bob pwrpas bod theori Freeden ac Alter yn gywir. Noda’r adroddiad;

…Some party members are content with a general statement of nationalist philosophy… Others feel that if we are to continue to fight elections, we must present a programme of action which demands detailed policies relating to both local, national and international issues…

…The basic argument within the party is not whether detailed policy statements and objectives are desirable… but rather whether they should emanate from pragmatic attitude towards social or economic matters or from a more indentifiable stance on the right/left political spectrum…

Felly yr hyn a welir yn yr adroddiad uchod yn ogystal ag yn nisgwrs Seimon Brooks ynglŷn a gobeithion ac anobeithion cenedlaetholdeb ar ffurf sosialaidd neu geidwadol, yw prawf bod rhaid i genedlaetholdeb, fel y dywed Anthony D. Smith, gael ei ‘…filled out by other idea-systems’. I grynhoi, credaf fod Freeden yn gywir yn ei gyhuddiad bod cenedlaetholdeb yn ideoleg ‘denau’ na all sefyll, yn bragmataidd o leiaf, ar ei phen ei hun heb ychwanegu rhywbeth ychwanegol o ideoleg arall. O ddal pelydr-x o genedlaetholdeb Brooks yn erbyn golau llachar Freeden mae ei gyfeirio a’i gysylltu parhaus ag ideolegau eraill yn dyst fod cenedlaetholdeb yn ideoleg ‘denau’. Er fy mod i’n derbyn dadl Freeden, gyda chenedlaetholdeb Gymreig yn brawf o fy mlaen i o hynny, rwyf yn anghytuno gydag ef yn ei ddefnydd o derminoleg. Ai ‘tenau’ yw’r gair gorau i ddisgrifio ideoleg sy’n mwynhau cefnogaeth eang o bob pegwn o’r sffêr wleidyddol ehangach? Buaswn i’n ffafrio ei alw’n ideoleg ‘aml-begynol’. Yn wyneb y realiti mai ideoleg ‘denau’ (er na hoffwn ei alw’n hynny) yw cenedlaetholdeb, gellir gwerthfawrogi dadl Brooks nad yw hi’n beth iach i berson tenau gael ei lenwi gan un math o fwyd yn unig – rhaid cael diet gytbwys ac felly geiriau doeth yw rhai Brooks pan mae’n dweud ‘…mae’n rhaid inni gyd-ymdrechu er mwyn sicrhau y dônt [ceidwadwyr gwlatgar] yn rhan cyflawn a balch o’r genedl Gymreig.’

Mawrth, 2007

Please follow and like us:
error

Jim Wallis a Chymru

Mae’r Anghydffurfiaeth Gymreig… wedi darfod amdani fel grym cymdeithasol… nid yr Eglwys sydd wedi cymryd ei lle… na Seciwlariaeth chwaith… diflannodd unrhyw ddisgwrs gyhoeddus, gyffredinol ynglyn â gwerthoedd ein cymdeithas gan adael fawr ddim yn ei lle y tu hwnt i’r gwerthoedd hynny sydd ymhlyg ym mhrynwriaeth rhemp cyfalafiaeth gyfoes. Yn y cyd-destun yma y bydd arweinwyr gwleidyddol y dyfodol yn cael eu magu ac yn prifio. Af i ddim i broffwydo gwae, nac ychwaith i ramantu ynglan â’r gorffennol yn ormodol, ond rhaid cyfaddef bod y rhagolygon yn bur llwm.

Dyna’r darlun a bortreadwyd gan Richard Wyn Jones ar dudalenau’r cylchgrawn Barn rai misoedd yn ol. Mae’r dweud yn drawiadol ac yn boenus o wir am Gymru heddiw. Yr hyn sy’n gwneud yr ysgrif yn arbennig o bwerus a dadlenol yw’r ffaith fod Richard Wyn Jones yn ysgrifennu o safbwynt seciwlar. Dyma ni’n gweld seciwlariaeth yn cyfaddef iddo ef ei hun nad yw’n gorff cyflawn syniadaethol. Wrth gwrs, fel Cristnogion sy’n credu fod y datguddiad cyflawn yn y gair roeddem ni’n gwybod hynny’n barod – dim ond yng Nghristnogaeth y ceir corff cyflawn syniadaethol i’r enaid ac i’r byd hwn.

Oherwydd ein bod ni’n credu mae ni sydd a’r coff cyflawn syniadaethol i’r byd hwn oni ddylai fod yn ddyletswydd i Gristnogion yng Nghymru unwaith yn rhagor lenwi’r gwagle argyfyngol yma mae Richard Wyn Jones yn tynnu sylw ato? Hoffwn droi at un ymateb posib y gallai Eglwys Crist yng Nghymru droi ato yn wyneb yr angen am ddylanwad iachusol gymdeithasol Gristnogol yn y Gymru seciwlar. Yn anisgwyl fe ddaw’r ymateb posib o’r UDA. Nid o gyfeiriad y Dde-Gristnogol sydd wedi plethu’r ffydd Gristnogol a gwladwriaeth mewn modd tu hwnt o beryglus a gwrthun i’n traddodiad anghydffurfiol ni fel Cymru sydd wedi pwysleisio llinell bendant rhwng yr Eglwys a Gwladwriaeth. Nid o’r chwith-Gristnogol ryddfrydol chwaith ond y drydedd ffordd sy’n cael ei bledio gan wr or enw Jim Wallis.

Nid dyma’r tro cyntaf i ddarllenwyr y Cylchgrawn glywed am Wallis oherwydd bron i gwarter canrif yn ol fe adolygwyd un o’i lyfrau gan D. Densil Morgan. Nol yn 1983 cyn i mi gael fy ngeni nododd Densil Morgan fod Wallis yn profi ‘…nad gan y rhyddfrydwyr diwinyddol mae’r hawl ar yr enw radicaliaid’ ac fod syniadau Wallis ‘…oll yn feibl-ganolog, mor newydd o feibl-ganolog nes iddo weld y pethau sy wedi bod dan ein trwynau erioed a ninnau, oherwydd ein rhagfarnau, wedi methu eu gweld’. Er bod Wallis o’r farn y dylai Cristnogion Efengylaidd ymhel a gwleidyddiaeth mae’n nodi nad oes rhaid cyfaddawdu ar byd i wneud hynny. Yn ei lyfr diweddaraf ‘God’s Politics: Why The Right Get’s It Worng And The Left Don’t Get It’ mae’n pledio gwleidydda Gristnogol amgen. Fe ddefnyddia Wallis ymadroddion fel ‘Don’t go left or right, go deeper’ a ‘I like the term ‘prophetic politics’; that’s more biblical. Prophetic politics has the capacity to challenge both left and right’.

Mae system syniadaethol Wallis yn cychwyn gyda throedigaeth y Cristion. Cred fod y cyfnewidiad ‘eithafol’ hwn yn cyffwrdd pob agwedd o fywyd dyn. Nid yw’r syniad yma yn un newydd i bobl Efengylaidd; wedi’r cyfan onid y Doctor ei hun ddywedodd mae Rhufeiniaid 12:2 oedd adnod bwysicaf yr ysgrythur? Cred Wallis fod y ‘trawsffurfio’ y cyfeiria’r Apostol Paul ato yn yr adnod hwn yn cyfeirio at, ie yr enaid ar un llaw, ond fod y person cyfan wedi ei achub nid dim ond ei enaid. Nid trawsffurfiad anhanesyddol yw hwn ond trawsffurfiad person sydd dal i fodoli yn y byd; felly rhaid i’r Cristion gyflwyno yr efengyl ysbrydol ar un llaw ond hefyd gyflwyno teyrnas Dduw i’r byd mewn modd gwrthryfelgar bron a bod – troi y status quo, systemau gwleidyddol a moeseg wleidyddol y byd hwn, ben i waered.

Fel y dywedodd R. Tudur Jones: ‘Mewn trefn ddemocrataidd mae pawb yn wleidyddion’; does dim dianc o’ch cyfrifoldeb felly. Wrth edrych ar gyflwr ysbrydol, gwleidyddol a diwyllianol Cymru maen ddewis “Naill-ai/Neu” i’r Cristion – cydnabod Iesu Grist yn Arglwydd ar bob sffer neu chyfranogi i un o herisiau mwyaf yr Eglwys yn ol Bobi Jones – Pietistiaeth. Y meddylfryd peryglus hwnw sydd fel anadl ddrwg, medrwch ei arogli ar eraill ond fi, na byth! Ailystyria gyfaill.

Mewn cyfweliad gyda Jim Wallis sydd i’w canfod ar wefan Tearfund mae’n delfrydu am Efengylwyr y bedwaredd ganrif ar bymtheg, Willberforce a Finney ymysg eraill. ‘They got it!’ meddai Wallis gan esbonio ‘They were revivalists and reformers, evangelists and abolitionists. They connected faith and justice’. Yma yng Nghymru mae digon o Gristnogion fu’n arweinwyr gwleidyddol neu ddiwillianol eu cyfnod yn sefyll allan. Gruffudd Jones a’i bwyslais ar addysgu’r werin i ddarllen, David Rees ‘Y Cynhyrfwr’ fu’n un o gefnogwyr brwd y Siartwyr, Hiraethog a’i lambastio ar anghyfiawnderau cymdeithasol ei oes ac yn fwy diweddar mae R. Tudur Jones yn arweinydd Cristnogol sylweddol na gyfyngodd ei waith (diolch i ras a rhagluniaeth Duw) i’r sffer eglwysig yn unig.

Beth a wnawn felly yn wyneb y realiti y tynwyd sylw ato gan Richard Wyn Jones. Rwyf i o’r farn, fel Wallis, fod llawer gennym i ddysgu oddi wrth unigolion fel Wilberforce ac R. Tudur Jones a welodd y cysylltiad positif rhwng tystiolaethu a cheisio dylanwad gras Iesu i’r byd yn gyffredinol. Credaf fod yn rhaid i ni ddewis ein brwydrau hefyd, dros y deuddeg mis diwethaf yr unig bryd y clywyd ‘llais’ efengylaidd ar y cyfryngau yng Nghymru oedd y cwyno am lwyfannu Opera Jerry Springer yng Nghaerdydd. Beth am lais Cristnogol ar faterion fel tlodi, rhyfel ac addysg? Rhaid mynd un cam ym mhellach, fel y dywed Wallis; ‘You can’t just keep pulling bodies out of the river; you’ve got to send somebody upstream to see what or who is throwing them in’.

Yn y Gymru seciwlar sydd ohoni rhaid plethu efengylu gyda dylanwad cymdeithasol Cristnogol yng Nghymru. Wedi i ni fel Cristnogion ddeall y cysylltiad rhwng yr ysbrydol a chyfianwder yr oll sydd i wneud yw gweddio am dywalltiad yr ysbryd ar Gymru unwaith yn rhagor.

Please follow and like us:
error

Ydy dadlau’n Iawn?

Rydym ni sy’n Gristnogion yng Nghymru wedi hen arfer â dadl iach yn troi’n gecru, a checru’n troi’n rwyg, a rhwyg yn arwain at garfanu a all hollti eglwys yn ddwy. Un o’r pethau tristaf i’r Eglwys orfod wynebu yw gweld undod a chariad Cristnogol yn chwalu’n ddeilchion. Yr hyn sy’n rhwbio halen yn y briw yw mai materion eilradd ac esthetig fel arfer sydd wrth wraidd y cecru rhwng Cristnogion ee a ddylid mabwysiadu ‘Caneuon Ffydd’ a’i peidio, neu a ddylai’r gweinidog ddarllen o’r cyfieithiad diwygiedig neu o gyfieithiad William Morgan? O droi at faterion mwy difrifol, beth am anghytundeb am ddulliau gweinyddu’r sacramentau? Neu beth am wahanol weledigaethau am alw bugail newydd i Eglwys? Mae’r rhain oll yn faterion sydd angen eu trafod a’u hystyried, ond y trueni mawr yw y gall trafod adeiladol droi’n ffrae blentynnaidd mor aml. Oni ddywedodd yr apostol Paul wrth yr Effesiaid; ‘Byddwch yn ostyngedig ac addfwyn bob amser; byddwch yn amyneddgar, a goddef beiau eich gilydd mewn cariad. Gwnewch eich gorau glas i ddangos bod yr Ysbryd Glân wedi eich gwneud chi’n un, a’i fod yn eich clymu chi gyda’ch gilydd mewn heddwch.’ (Ef. 4:2-3)

Yr hyn a’m hysgogodd i ysgrifennu’r erthygl yma oedd clywed am yr ymwahaniad diweddar yn y byd Efengylaidd yn Lloegr rhwng UCCF a Spring Harvest. Rhaid holi’r cwestiwn – a oes yna rai sefyllfaoedd lle mae rhwyg ac ymwahaniad yn anorfod er mwyn cadw’n dysgeidiaeth yn Grist-ganolog ac ymffrostio’n unig yng nghroes Iesu? Dyna oedd casgliad UCCF, felly dyma adrodd yr hanes.

I’r darllenwyr hynny nad sy’n gyfarwydd â UCCF na Spring Harvest dyma nodyn am y ddau fudiad. Mae’r ‘Universities and Colleges Christian Fellowship’ (UCCF) yn fudiad sy’n cefnogi a noddi gwaith Undebau Cristnogol o fewn Prifysgolion y Deyrnas Gyfunol, gan gynnwys Cymru. Mae ganddynt swyddogion cyflogedig a gwirfoddol yn gweithio ym mhob un o Brifysgolion Cymru a’r rhelyw ohonynt yn Gymry Cymraeg. Y sbardun i sefydlu’r mudiad oedd profiad myfyriwr ifanc o Gaergrawnt o’r enw Norman Grubb yn cael ei arwain yn 1910 i herio’r SCM (Student Christian Movement). Roedd yn argyhoeddedig bod y mudiad hwnnw’n gwyro’n ormodol oddi wrth hanfodion y ffydd. Gofynnodd y cwestiwn yma – ‘Does the Student Christian Movement put the atoning blood of Christ central in its teaching?’ Ateb yr SCM oedd; ‘Well, we acknowledge it, but not necessarily central.’ Dros y blynyddoedd nesaf tyfodd yr anniddigrwydd oddi fewn i’r SCM ac erbyn 1928 roedd IVF (bellach UCCF) wedi ei sefydlu – rhoes le cwbwl ganolog i waith iawnol Crist trosom ar y groes.

Mudiad enfawr sy’n trefnu cynadleddau Cristnogol yw Spring Harvest – cynhaliwyd y gyntaf yma yng Nghymru, ym Mhrestatyn yn 1979. Bellach cynhelir y gynhadledd mewn dwy ganolfan wahanol yn Skegness a Minehead gyda dros 50,000 o fynychwyr. Mae’r mudiad yn enwog hefyd am godi a chyfrannu arian at achosion da. Pan gynhaliwyd Spring Harvest 1982 yng nghanol berw Rhyfel a Malfinas casglwyd £7,800 mewn un casgliad a’i anfon at yr Eglwys yn Yr Ariannin. Ers 2003 mae gan y mudiad ganolfan wyliau i Gristnogion, Le Pas Opton, yng ngorllewin Ffrainc. Yn ogystal â hyn i gyd, mudiad Spring Harvest sy’n bennaf gyfrifol am gyflwyno emynau a chorysau newydd a modern i’r Eglwysi heddiw – cyfieithiadau o rai o gasgliadau Spring Harvest yw ein cyfrolau ‘Grym Mawl’ ni.

Yn ogystal â’r brif gynhadledd, ers 1993 cynhaliwyd cynhadledd arbennig i fyfyrwyr, ar y cyd gyda UCCF a Keswick Ministries, sef ‘Word Alive.’ Eleni daeth y berthynas i ben a chynhaliwyd y ‘Word Alive’ olaf. Bu cynnwrf, dadlau a sibrydion ynghylch y rheswm pam bod y ddau fudiad wedi gwahanu ac wrth i’r niwl glirio daeth hi’n amlwg mai safbwynt un o arweinwyr Spring Harvest, Steve Chalke, am yr Iawn, oedd asgwrn y gynnen. Yn ei lyfr dadleuol ‘The Lost Message of Jesus’ (2003) mae Steve Chalke yn gwrthod rhan o athrawiaeth glasurol yr Iawn, sef Iawn Dirprwyol – y gred fod Iesu wedi dioddef llid Duw yn erbyn ein pechod ni, yn ein lle ni. Cynhyrfodd y dyfroedd ym mhellach drwy honni fod y cysyniad clasurol yma o Dduw yn bwrw ei lid ar Iesu yn ein lle ni yn portreadu Duw y Tad fel ‘cosmic child abuser.’ Nid oedd cydwybod UCCF yn eu caniatáu i adael gŵr a gredai’r fath ddehongliad o’r Iawn siarad yn un o’u cynadleddau, felly roedd rhaid iddynt wahanu oddi wrth Spring Harvest.

Ymatebodd Steve Chalke i’w feirniaid mewn erthygl yn rhifyn Medi ’04 o ‘Christianity Magazine.’ Dywedodd, ‘On the cross Jesus does not placate [to appease or pacify, esp. by concessions or conciliatory gestures] God’s anger in taking the punishment for sin, but rather absorbs its consequences…’ Ymddengys mai’r agwedd o’r dehongliad glasurol o’r Iawn sy’n peri tramgwydd i Chalke yw’r cysyniad fod Duw’r cariad hefyd yn Dduw sy’n medru bod yn ddig. Yn hyn o beth gellir cydymdeimlo rhywfaint â safbwynt Chalke – onid yw’r ddeuoliaeth yma am natur Duw wedi peri tramgwydd i lawer ohonom rywbryd neu gilydd? Onid yw hefyd yn dramgwydd i bobl sydd tu allan yr Eglwys? Dyna yw gofid Chalke a dyna oedd y sbardun i’w ymosodiad ar y dehongliad clasurol o’r Iawn. Dywedodd; ‘The Lost Message of Jesus was not written out of any rejection or ‘playing down’ of Biblical authority, sin, repentance, the cross, the resurrection, the gospel, Jesus’ divinity or the role of the Church – but out of a deep passion for all of these. The life, death and resurrection of Christ Jesus form the fulcrum around which the entire course of human history turns. But the vital questions for our mission are what does that mean and what is its scope?’

Cyfyd hyn y cwestiwn a ydyw’n ddoeth peidio sôn am lid Duw er mwyn bod yn ‘gyfoes’ a ‘pherthnasol’, neu hyd yn oed yn ‘dderbyniol’? Credaf ei bod yn gamgymeriad echrydus i ‘ollwng’ unrhyw beth sydd ag iddo seiliau Beiblaidd clir ac mae llid Duw tuag at bechod, yn gysyniad hollol Feiblaidd (Num. 25:1-5, 2, 2 Bren. 24:20, Col. 3:5-6 ac Eff. 5:5-6). Yn wyneb hyn yr her i’r Eglwys ac i bob Cristion yw nid anwybyddu elfennau llai rhamantaidd Cristnogaeth, ond yn hytrach eu cyflwyno yn yr ysbryd a’r cyd-destun cywir. Prif gonglfaen Cristnogaeth yw’r ffaith di-ymwâd fod Duw yn caru pechaduriaid – mae Duw, de facto, drwy ei gyfamodau o’n plaid ni fel dynoliaeth. Wedi i ni fethu cadw cyfamod gweithredoedd yn Eden rhoes ail gyfle i ni drwy gyfrwng cyfamod Gras. Edrychwch ar yr adnodau canlynol; ‘Ond dangosodd Duw i ni gymaint maen ein caru ni trwy i’r Meseia farw droson ni pan roedden ni’n dal i bechu yn ei erbyn!’ (Rhuf. 5:8) a ‘Dyma beth ydy cariad: dim y ffaith ein bod ni’n caru Duw, ond y ffaith ei fod e wedi’n caru ni ac anfon ei Fab yn aberth oedd yn gwneud iawn am ein pechodau ni.’ (1 Ioan 4:10)

Yng ngolau’r ddysgeidiaeth am Dduw cariad, sy’n cael ei fynegi yn y ddwy adnod uchod, camarweiniol fyddai portreadu llid Duw fel petai wedi ei gyfeirio at bechaduriaid, hynny yw, atom ni fel pobl. Felly beth yw gwrthrych llid Duw? Ein pechod siŵr iawn – dyna yw rhyfeddod gogoneddus ein Duw ni – mae’n casáu pechod ond yn caru’r pechadur. Llid gyfiawn a chariadus a welwyd gan Dduw ar y groes. Llid yn erbyn ein pechod ni a oedd wedi ei rwymo o amgylch Iesu Grist, yr un difai. Mae hyn yn ymddangos fel gweithred ryfedd ac yn wir y mae’n weithred na allwn ei llawn ddeall tan y byddwn yn y nefoedd. Yr emynydd sy’n mynegi’r cariad rhyfeddol yma orau; ‘Mawr iawn fydd ef rhyw ddydd, pan ddatguddir pethau cudd.’

Mae Chalke hefyd yn ddrwgdybus o’r dehongliad clasurol o’r Iawn am ei fod yn ei weld yn ddiffygiol fel syniad i ddelio gyda drygioni yn ein cymdeithas heddiw – rhyfeloedd, trais yn ein trefi ac yn y blaen. Hynny yw, wrth weld Duw yn cosbi Iesu, a wisgodd ein pechod ni amdano ef ei hun, mae Chalke yn gwingo’n fewnol. Crêd bod y dehongliad clasurol yma o Dduw yn llawdrwm tuag at Iesu yn euog o bortreadu Duw fel petai’n ateb drygioni gyda drygioni – y ‘cosmic child abuse’ eto. Credaf i bod rhaid i ni unwaith eto dynnu sylw at y ffaith bod Duw, ydy, yn casáu pechod ond ei fod hefyd yn caru’r pechadur. Mae hyn yn fodel i’w ddilyn yn y gymdeithas gyfoes hefyd. Dydy caru’r gelyn ddim yn gyfystyr ag anwybyddu neu ddi-ystyru ei gamwri.

Yn ei lyfr ‘Castrating Culture’ (2001) mae Dewi Arwel Hughes yn rhoi enghraifft o’r egwyddor yma ar waith wrth adrodd hanes y genhades o Gymraes, Rhiannon Lloyd, yn wynebu ei rhagfarn yn erbyn y Saeson. Daeth Rhiannon at groesffordd syniadaethol tra’n fyfyrwraig yn Leeds. Roedd y feddylfryd o gasau’r Saeson wedi ei fowldio mor gadarn yn ei chalon nes bod ei gwladgarwch Gymreig wedi troi’n eilun iddi. Methodd waredu’r casineb yma o’i chalon tan i rywbeth rhyfeddol ddigwydd. Yng ngeiriau Dewi Arwel Hughes; ‘…someone said that something else needed to be dealt with first. The Englishwoman who said this got up and knelt at Rhiannon’s feet and offered her heart to her as a servant’s heart. Rhiannon began to weep as her English friend went on to apologize for all the English oppresion of the Welsh. The apology was accepted, and in response Rhiannon forgave the English…’ Ond wrth gwrs, nid oedd maddau gyfystyr ag anghofio neu ddi-ystyru’r oll yr oedd y Saeson wedi ei wneud yn y gorffennol. Dywed Dewi Arwel Hughes eto; ‘The injustice remains as injuctice in the sight of God. The significant change had happened not to historical reality but in her heart. The bitter root had been removed.’

Dydy’r hen ystrydeb ‘forgive and forget’ ddim yn dal dŵr, ‘deal with it an forgive’ yw’r model Beiblaidd yn fy marn i. Trwy ei lid yn erbyn pechod ar y groes fe ddeliodd Duw â phechod drwy weithred o gariad rhyfedd. Nid anwybyddu pechod a wnaeth Duw, nac ychwaith ei ‘absorbio’ fel y dadleua Chalke, ond ei ddinistrio – dyma yw neges orfoleddus athrawiaeth glasurol yr Iawn, (law yn llaw â gwirionedd yr Atgyfodiad).

Yn olaf rhaid dychwelyd at y ddeilema o wneud safiad ac ymwahanu neu beidio. Mae’r Beibl yn dangos yn glir bod undod y Saint yn adlewyrchiad o undod y Drindod; ‘Dw i wedi rhoi iddyn nhw rannu’r ysblander a roist ti i mi, er mwyn iddyn nhw fod yn un fel dyn ni yn un: Fi ynddyn nhw a ti ynof fi. Dw i am iddyn nhw gael eu dwyn i undod llawn i adael i’r byd wybod mai ti sydd wedi fy anfon i, a’m bod i wedi eu caru nhw yn union fel rwyt ti wedi fy ngharu i.’ (Ioan 17:22-23) Ond mae dysgeidiaeth y Beibl hefyd yn dangos nad ydy’r undod yma i’w selio ar amwysedd a bod rhaid bod yn wyliadwrus – rhaid ‘profi’r gwynt’; ‘Mae’r rhai sy’n mynd y tu hwnt i beth wnaeth Iesu Grist ei ddysgu wedi torri pob cysylltiad â Duw, Ond mae gan y rhai sy’n glynu wrth ddysgeidiaeth y Meseia berthynas gyda’r Tad a’r Mab. Os ydy rhywun yn dod atoch sydd ddim yn dysgu’r gwir, peidiwch eu gwahodd nhw i mewn i’ch tŷ. Peidiwch hyd yn oed eu cyfarch nhw.’ (2 Ioan 1:9-10)

Ymddengys bod UCCF, i bob pwrpas, wedi penderfynu peidio hyd yn oed cyfarch Steve Chalke. Ai safiad dewr neu ai benstifrwydd Efengylaidd sydd wrth wraidd hyn? Os oes yna athrawiaeth i wneud safiad drosti, athrawiaeth y Groes yw honno.

Please follow and like us:
error

Y Galatiaid a Chymru

Bu llawer o sôn yn ddiweddar am ‘ddiwygio’ ein heglwysi ac am ‘ail-feddwl’ am rôl a phwrpas Cristnogaeth yn y Gymru gyfoes. Dymuniad rhai o weinidogion ac offeiriaid ein heglwysi yw llusgo ein Cristnogaeth o gysgod ein gwaddol Brotestannaidd-Galfinaidd, lle bu’r eglwys, yn eu tyb hwy’n gwywo ac yn ymdrybaeddu yn ei gorffennol amherthnasol. Yn Y Goleuad yn ddiweddar datganodd Aled Jones-Williams bod rhaid i ni ysgwyd yn rhydd o ddylanwad negyddol ceidwadaeth uniongred R. Tudur Jones a chrybwyllodd blot gan efengylwyr i ‘heijacio’ Eglwys Bresbyteraidd Cymru! Ensyniadau diddorol tu hwnt! Ai rheitiach fyddai i Aled Jones-Williams a Dan Brown, (y Da Vinci Code) greu campaith llenyddol wedi’i sylfanu ar y conspiracy theory hynod yma? Ac ni ddylid anwybyddu gyfraniadau ffwndementaliaid di-gred fel Iolo ap Gwyn i’r ddadl. Yn wyneb y fath fwydro sy’n gwneud dim ond cymhlethu meddyliau Cristnogion heb son am y rhai sy’n chwilio am y gwirionedd, pa beth gwell i’r Cristion ei wneud ond troi yn ôl at air Duw ac edrych ar y Beibl trosom ni ein hunain? Wedi’r cyfan, dyna sut y digwyddodd pob gwir-ddiwygio yn Hanes yr Eglwys – pobl yn edrych y tu hwnt i draddodiad a thuedd eu hoes a mynnu dychwelyd at ffynnon y dŵr bywiol, a darganfod o’r newydd, neges oesol-gyfoes efengyl Iesu Grist.

Yng nghyd destun y Diwygiad Protestannaidd mae i’r Epistol at y Galatiaid arwyddocâd arbennig. Yn ôl yr hanes, drwy fyfyrio ar neges yr Epistol hwn y gwelodd Martin Luther ragrith Gristnogaeth sefydledig Ewrop ei oes ac, fel y Galatiaid, sylweddoli bod angen i’r Eglwys droi yn ôl at bregethu gwir efengyl Crist – efengyl gras a hynny yn unig – yn hytrach nag efengyl â dôs go lew o weithredoedd a defodau ynddi hefyd. Felly yn yr ysgrif hon carwn fwrw golwg dros rai adnodau o’r bennod gyntaf o Galatiaid. Rwyf am ganolbwyntio ar adnodau 6 i 9 sy’n dwyn y teitl ‘Nid Oes Efengyl Arall’ yn y Beibl Cymraeg Newydd.

Wrth gyfarch y Galatiaid yn yr adnodau agoriadol (1-5) mae Paul yn datgan fod y geiriau mae’n eu ynganu yn rhai sy’n dod ‘…trwy awdurdod Iesu Grist.’ Mae’r llythyr felly yn haeddu ystyriaeth deg oherwydd geiriau ysbrydoledig ydynt. Daw’n amlwg yn y chweched adnod fod y Galatiaid wedi crwydro oddi wrth efengyl Crist. Y mae Paul yn mynd mor bell ac awgrymu fod y Galatiaid fel petaent yn bradychu Iesu eu gwaredwr; mae’n synnu fod y Galatiaid wedi cefnu ‘…ar yr hwn a’ch galwodd chwi trwy ras Crist’. Mae’n bosib fod yna elfen o geisio anfon y Galatiaid ar guilt trip fan yma – ceisio gwneud iddynt sylwi nad efengyl rhywun rhywun y maen nhw wedi gwyro oddi wrtho, ond yn hytrach efengyl eu gwaredwr.

Tybiaf fod adnod saith yn arwyddocaol ac yn hynod berthnasol i ni heddiw. Mae Paul yn cydnabod nad yw’r Galatiaid wedi troi eu cefnau ar Gristnogaeth yn llwyr nac ychwaith wedi troi’n anffyddwyr neu coleddu crefydd amgen. Yn hytrach, maen nhw wedi gwyrdroi ac addasu’r efengyl i fodloni a diwallu eu anghenion eu hunain. Oni allwn ni weld hyn yn digwydd yn y Gymru hon: nid ymwrthod yn unig a Christnogaeth a wneir ond hefyd ymwrthod â Gair Duw fel y dymunai Duw i ni ei dderbyn. Glyna ein pobl wrth ‘Gristnogaeth’ ond y mae eu dehongliad o Air Duw yn dra wahanol i ddealltwriaeth ‘an-oleuedig’ Daniel Rowlands a Thomas Charles o ewyllys Duw ar ein cyfer.

Peth peryglus iawn a rhywbeth na ddylid rhuthro i mewn iddo yw honni mai eich dehongliad chi o destun Beiblaidd sy’n gywir a’ch dealltwriaeth chi o efengyl Crist yw’r unig ddehongliad posibl. Afraid dweud mai rhybudd rhag gwneud hynny a geir yn adnod wyth; nodir dwy ffynhonnell bosibl y gall gau-efengyl ddeillio oddi wrtho. Mae’n bosib mai’r ffynhonnell beryclaf yw ni ein hunain – mae’n bosib i’r unigolyn arddel dehongliadau anysgrythurol . Fel gyrru car dros gyfnod hir o flynyddoedd mae’n ddigon hawdd magu arferion gwael – mae’r un peth yn wir am ein ffydd ni – mae’n ddigon hawdd ychwanegu rhai o’n syniadau bach ni ein hunain gan gymhlethu gair syml Duw. Mae’n bosib gwyro oddi wrth y gwirionedd yn anfwriadol wrth i draddodiad ac arfer beri i ni golli golwg o’r Beibl. O bryd i’w gilydd fe ddylai bob un ohonom werthuso’n dehongliadau ni o Air Duw – edrych yn feirniadol ar ein dehongliadau a bod yn barod i gydnabod ein camgymeriad. Wrth ystyried ac efallai gwrthwynebu dehongliadau gwahanol i’ch dehongliad chi o’r efengyl maen llesol i ni oll wneud hunan-asesiad o’n dehongliad ni.

Yr ‘angel o’r nef’ yw’r ail ffynhonnell bosib o gau-efengyl. Nid oes cytundeb ymhlith esbonwyr ynghylch ystyr y cymal hwn, ond derbynnir mai’r esboniad mwyaf tebygol yw y dylid trafod unrhyw ddehongliad a honnir sydd wedi dod ‘o’r nef’ yn ofalus. Gellid edrych ar ddechreuadau’r Mormoniaid fel cyfeiliornad a ddechreuwyd wedi i’w sylfaenydd Joseph Smith honni iddo dderbyn datguddiad gan angel o’r enw ‘Moroni’ a ddywedodd wrtho lle y cai ganfod platiau aur a oedd yn sylfaen maes o law i Lyfr y Mormon oedd i’w ystyried yn lyfr awdurdodol sanctaidd. Nid yw honiadau o broffwydoliaethau yn rhywbeth cwbl ddieithr i ni’r Cymry; ceir adroddiadau lu o unigolion ac arweinwyr mewn cyfnod o fendith yn derbyn proffwydoliaethau a gweledigaethau. Rhaid gwahaniaethu rhwng proffwydoliaeth neu weledigaeth sydd a’i neges yn sylfaenol Feiblaidd a neges sy’n gyfeiliornad o neges efengyl gras Crist. Profwch yr ysbrydion, meddai Ioan yn ei Epistol Cyntaf, ac mae’n gosod safonau pendant iawn i’w profi.

Geiriau difrifol a sobreiddiol iawn a geir ddiwedd adnod wyth ac yn adnod naw. Mae Paul yn rhybuddio am felltith ddaw ar bawb sy’n pregethu efengyl a honno’n groes i efengyl Crist. Mae’n ddiddorol bod Paul yn ail-adrodd hyn ddwy-waith a hynny er mwyn pwysleisio’i bwysigrwydd. Mor ysgafn a ffwrdd a hi yw ein hagwedd heddiw at gymalau fel hyn o’r Beibl; ystyrir hi’n dderbyniol fod yna sawl dehongliad gwahanol o efengyl Crist i’w gael – yn wir, peth amheuthun ydyw. Mae gwirionedd yn rhywbeth absoliwt ac ni allaf i yn fy nghalon na’m rheswm dderbyn fod modd credu mwy nac un efengyl.

Beth a wnawn ni o hyn felly? Pa wersi sydd i’r Eglwysi a Christnogion Cymru heddiw yn yr adnodau yma? Maen gwbl glir o’r adnodau hyn mai dim ond un Efengyl sy’n bod, ac ni allaf i lai na llwyr gredu trwy ffydd mai efengyl gras Crist ydyw. Fel y dywedodd yr emynydd ‘Pa Dduw sy’n maddau fel tydi, yn rhad ein holl bechodau ni?’ Ni welaf i fod yr un ‘dealltwriaeth’ neu ‘ddehongliad’ newydd yn rhagori ar y cyfamod a wnaed unwaith ac am byth i achub defaid difancoll Duw, ‘nid ie a nage yw.’ Fel Paul, rhaid i ni bregethu efengyl gras yn ei symlrwydd a’i rym di-hafal i Gymru unwaith yn rhagor a rhoi’r gorau i athronyddu mewnblyg a hunandosturiol.

Please follow and like us:
error

Gwersi o Eglwys Allddodol yn Seattle

Dros y Nadolig darllenais lyfr gan un o’r arweinwyr eglwysig mwyaf dylanwadol yn yr UDA heddiw, sef Pastor Mark Driscoll. Teitl y llyfr yw Confessions of a Reformission Rev: Hard Lessons From an Emerging Missional Church (Zondervan, £9.99) Dyma rannu gyda darllenwyr ‘Cristion’ rai o syniadau Driscoll a cheisio eu cymhwyso i’r eglwysi yng Nghymru. Yn y llyfr hynod yma mae Driscoll yn gwneud sylwadau am gyflwr yr eglwys heddiw, sut mae sefydlu eglwysi a sut mae eu rhedeg a hynny wedi ei blethu gyda naratif am hanes ei eglwys ef, Mars Hill yn Seattle, dros y deng mlynedd diwethaf. Teimlodd Driscoll alwad i sefydlu eglwys newydd yn ninas Seattle, y ddinas yn ystadegol oedd â’r nifer lleiaf o bobl yn mynychu eglwys yn yr UDA. Ei fyrdwn o’r dechrau oedd cychwyn eglwys a fyddai’n estyn allan i’r genhedlaeth ôl-fodernaidd, eglwys wedi ei dargedu yn benodol at bobl oedd yn troi o gwmpas is-ddiwylliant poblogaidd y ddinas. Mewn gair, nid capelwyr traddodiadol oedd y rhain. Mewn ychydig dros ddeng mlynedd mae’r eglwys wedi tyfu i fod dros 6,000 (!) o aelodau yn cyfarfod ar bedwar campws gwahanol mewn unarddeg cyfarfod gwahanol ar y Sul a channoedd o gyfarfodydd llai yn ystod yr wythnos. Mae sylwadau Driscoll felly i’w hystyried yn fanwl.

Cyflwyna Driscoll bedwar math gwahanol o Gristnogaeth sydd oll wedi eu hadeiladu o dri chynhwysyn gwahanol. Y tri chynhwysyn yw’r (i.) Efengyl, (ii.) Yr Eglwys a (iii.) Diwylliant, a dyma sut mae’n esbonio adeiladwaith y pedwar math gwahanol o Gristnogaeth:

1.Efengyl + Diwylliant – Eglwys = Parachurch
Pobl sy’n teimlo’n rhwystredig wrth weithio o fewn yr Eglwys ac yn sefydlu mudiadau efengylu annibynnol rhyng-eglwysig.

2.Diwylliant + Eglwys – Efengyl = Rhyddfrydol
Eglwysi sy’n troi cefn ar wirioneddau canolog yr Efengyl (ee cyfiawnhad trwy ffydd, Iawn Crist trosom ayyb.) felly’n cael eu gadael heb neges i’w chyhoeddi.

3.Eglwys + Efengyl – Diwylliant = Ffwndamentalaidd
Eglwysi sy’n credu’r Efengyl ac yn astudio’r Beibl ond yn gaeth i draddodiadau ac felly’n cael anhawster rhannu eu ffydd yn y gymdeithas gyfoes.

4.Efengyl + Diwylliant + Eglwys = Diwygiadol (Reformission)
Eglwysi nad sy’n cyfaddawdu gyda neges yr Efengyl ond sydd hefyd yn ymwneud â’r gymdeithas o’u cwmpas mewn ffordd gyfoes.

Noda bod cryfderau a gwendidau o fewn y tri thraddodiad cyntaf ond dim ond y pedwerydd math, yn nhyb Driscoll, sy’n ffyddlon i ddysgeidiaeth radical y Beibl, gan fod y lleill yn cyfaddawdu ar o leiaf un cynhwysyn. Megathema’r llyfr yw fod yr eglwys i fodoli fel cenhadaeth i’r oes a’r diwylliant ac nid fel clwb i’r cadwedig rai yn unig. Felly wrth benderfynu sut y dylid cynnal gwasanaethau ac ati yn yr eglwys cred Driscoll y dylid rhoi’r ystyriaeth gyntaf i’r rhai di-gred a fydd yn troi mewn ac nid i’r teulu Cristnogol bach cyfforddus sy’n aelodau ers blynyddoedd. Mae hon yn wers galed sydd yn rhaid i eglwysi Cymru ei dysgu os am weld twf yng ngwaith Duw unwaith eto. Fel enghraifft o’r egwyddor hon ar waith mae Driscoll yn adrodd hanes teulu o Frodyr tra cheidwadol a ddechreuodd fynychu’r eglwys ac a ddywedodd y buasent yn dod yn aelodau ar yr amod y byddai eu plant yn cael canu handbells fel rhan o’r gwasanaeth. Byddai hyn, a dweud y lleiaf, yn ymddangos yn od i’r punks a’r indies di-gred a fyddai hefyd yn mynychu’r gwasanaethau. Dyma oedd ymateb Driscoll i’r teulu yma:

It was at that time that I realized our church would never have a sign out front that said “Everyone welcome,” becauseIi did not want everyone. Instead, I wanted people who would reach out to the lost young people in our area. So the Brethren folks and their handbells left our church.

Ar un olwg mae agwedd Driscoll yn dra an-raslon tuag at y teulu o dan sylw ac o fewn y sîn Gristnogol Gymraeg does dim digon ohonom ar gael i ni allu fforddio taflu pobl sy’n wahanol allan o’n heglwysi. Os taflwn bawb gwahanol allan, bach iawn fyddai ar ôl gyda ni! Fodd bynnag credaf fod sentiment Driscoll yn yr achos yma yn iach, sef rhoi prif ystyriaeth i anghenion y di-gred ac nid i ofynion personol pobl a theuluoedd sydd eisoes wedi eu hachub.

Agwedd ddifrifol o’r llyfr yw’r sylw mae Driscoll yn ei roi i waith y diafol. Mewn sawl man yn y llyfr mae’n adrodd sut y bu Satan yn ceisio rhwystro gwaith Duw, gan arwain yr eglwys a’i harweinwyr ar gyfeiliorn. Mae hyn yn rhywbeth sy’n weddol estron i ni yng Nghymru, efallai oherwydd mai yn ystod cyfnod o fendith neu adfywiad y bydd Satan prysuraf yn ceisio llesteirio gwaith Duw. Dyfynnaf ychydig frawddegau am un o hanesion sobreiddiol Driscoll:

A few weeks before we launched our little church plant in the fall of 1996, I was perplexed by an older man who had become something of a mentor to me. He was pushing some theological ideas that I did not agree with… I was conflicted. On one hand, I really liked the idea of having a seasoned older pastor in the church… on the other hand, my very discerning wife had the same Ghost check in her gut as I did… [a] a clue came in the form of a prophetic dream… while I was sleeping one night the Holy Spirit gave me a dream in which I was standing in the foyer of our rented church on the opening night of our church plant… the older man walked in.. he informed me that he wanted to pastor the church and that I should step aside and let him. God then spoke Acts 20:28-31 saying:

“Keep watch over yourselves and all the flock of which the Holy Spirit has made you overseers. Be shepherds of the church of God, which he bought with his own blood. I know that after I leave, savage wolves will come in among you and will not spare the flock. Even from your own number men will arise and distort the truth in order to draw away disciples after them. So be on your guard!”

…On the opening night of our church plant in October of 1996, the service was getting started when my wife realized that she had forgotten her Bible in the foyer. I jumped up to get it, and as I turned around, I found myself standing alone in the foyer, just as I had been in my dream. The older man then walked in the door… and came toward me speaking every word he had in my dream. I was so stunned that I was momentarily speechless… I told him to leave our church and never come back.

A few months later, another older pastor contacted me and said that the man God warned me of had been kicked out of his denomination on suspicion of undermining young pastors and taking money from young churches.

Mae’r hanesyn yna yn ein brawychu ond mae hefyd yn ein hatgoffa o’r newydd fod pob Cristion a phob eglwys yn rhan o frwydr gosmig ysbrydol. O ran profiad personol, dim ond dau enghraifft amlwg y gwn i amdanynt o ymosodiadau ar waith y deyrnas gan Satan, a’r ddau yn ymosodiadau ar ffrindiau i mi tra oedden nhw yng nghanol cenhadaeth gyffrous a ffrwythlon. Os fydd Duw yn bendithio’r eglwys yng Nghymru eto bydd angen i ni fod yn barod am ymosodiadau gan Satan a’i angylion syrthiedig a fydd yn ceisio tanseilio unrhyw adferiad.

Darllenwch y llyfr drosoch chi eich hun, mae’n afaelgar ac yn gyffrous. Dydw i ddim yn meddwl y bydd unrhyw un yn cytuno gyda Driscoll cant y cant am bopeth ac rydw i’n anghytuno gyda fe ar sawl pwynt, ond ar y cyfan ni ellid ond edmygu dyn sydd wedi gwasanaethu ei Arglwydd ac arwain miloedd i berthynas â Iesu Grist. Perygl llawer i eglwys fawr yw tyfu’n fewnblyg a hunanfoddhaus ond rhaid nodi nad yw’r eglwys hon wedi gwneud hynny. Er ei bod hi’n glamp o eglwys anferth, mae’n rhoi llawer o sylw i godi a datblygu eglwysi newydd o fewn Seattle, dros yr UDA a thros y byd i gyd – nid yw hi wedi mynd yn rhy gyfforddus ei byd.

Y wers fwyaf a ddysgais o’r llyfr yw pwysigrwydd cofio mai cenhadaeth fawr ehangu teyrnas Duw ac er gogoniant i Dduw yw diben yr eglwys ac nid clwb caeëdig i’r cadwedig rai. Rhaid i ni edrych ar Gymru’r unfed ganrif ar hugain fel ein maes cenhadol ni a gofyn sut mae modd i ni wneud ein heglwysi’n llefydd croesawgar lle bydd y mwyafrif di-gred, anghrefyddol yn teimlo’n ddigon cyfforddus i eistedd gyda meddwl agored i glywed gair Duw – y gair sydd â’r nerth i drawsnewid eu bywydau. Gwaith Duw yw achub eneidiau ond ni ddylai ein heglwysi fod yn rhwystr i bobl droi mewn i glywed yr Efengyl.

Please follow and like us:
error