Wrth i’r Pandemig gydio yn 2020 wnes i greu rhestr o aelodau o fy nhair eglwys roeddwn i’n ystyried yn hŷn neu’n fregus am wahanol resymau er mwyn cadw cyswllt bwriadol gyda nhw. Roedd 46 enw ar y rhestr, er bod gyda ni ddwywaith hynny o aelodau rhwng y tair eglwys, 46 oedd yn syrthio mewn i fy niffiniad o “hŷn neu fregus” ar y pryd. 

Dair blynedd yn ddiweddarach mae 13 wedi marw a 15 pellach ddim mewn sefyllfa i ddod i gyd-addoli’n rheolaidd ar y Sul am resymau iechyd. Mae hynny’n 28 allan o’r 46 – dros 60% oedd yn addoli yn 2020 bellach ddim yn gwneud oherwydd eu bod nhw yn addoli yn y nefoedd neu yn methu dod o’u cartref. 

Mae wedi bod yn flynyddoedd heriol iawn a dwi’n siŵr fod hwn yn ddarlun tebyg i lawer o eglwysi trwy’r wlad. Wrth golli un aelod fan hyn ac un aelod fan draw, dydy rhywun ddim bob tro yn gwerthfawrogi effaith y drip cyson yma o drawma ar ddyfodol eglwysi a hefyd effaith y trawma arnom ni arweinwyr eglwysi. 

Oherwydd demograffeg llawer o eglwysi Cymraeg mae’n siŵr fod y pandemig wedi effeithio eglwysi mewn ffordd anghymesur i gymharu â chymdeithasau eraill mewn cymdeithas. Byddai hwn yn brosiect ymchwil meintiol difyr i rywun … nid fi! 

Fodd bynnag, dwi’n ddiolchgar iawn fod Caersalem yn parhau i wneud cysylltiadau newydd a bod aelodau newydd yn cyflwyno eu hunain, felly er y colledion mae’r gynulleidfa yng Nghaersalem wedi dal ei thir ac wedi tyfu ryw ychydig i gymharu â chyn y Pandemig – mae rhwng 50 a 60 yn addoli yno ar fore dydd Sul arferol dyddiau yma. Ac er y tristwch y bydd rhaid i ni gau Capel Calfaria ym Mhenygroes erbyn y Gwanwyn mae’n dda adrodd y bydd yr achos yn parhau fel rhan o drefniant Undebol yn y pentref; a dros y misoedd diwethaf mae cynulleidfa barchus o rhwng 30 a 40 yn dod yn gyson i’r oedfaon Undebol ac mae’n fendith i mi gael bod yn rhan o arwain rheiny. 

Ni cheir y melys heb y sur!

Wrth i mi ddisgwyl ymlaen am dymor Sabothol ar ôl y Nadolig, dwi’n cael fy atgoffa eto fod Duw dal i adeiladu ei deyrnas, yr her ydi: ydw i’n adnabod lle mae ar waith yn ein dydd ni? Ac ydw i yn partneru efo hynny? 

“Edrychwch, rwyf yn gwneud peth newydd;
y mae’n tarddu yn awr; oni allwch ei adnabod?
Yn wir, rwy’n gwneud ffordd yn yr anialwch,
ac afonydd yn y diffeithwch.”
Eseia 43.19

Please follow and like us: