Llyfrau ac ymchwil

Cenedlaetholdeb Cristnogol yng Nghymru

Ffydd · Cymru · Gwleidyddiaeth

Cenedlaetholdeb Cristnogol yng Nghymru

Ymchwil ac ysgrifau Rhys Llwyd ar y berthynas rhwng ffydd Gristnogol, hunaniaeth Gymreig a chenedlaetholdeb.

R. Tudur Jones (1921–1998)

Roedd R. Tudur Jones yn un o ddiwinyddion a haneswyr eglwysig amlycaf Cymru’r ugeinfed ganrif. Bu’n Brifathro Coleg Bala-Bangor, yn awdur toreithiog ac yn ffigwr dylanwadol ym mywyd crefyddol a gwleidyddol Cymru.

Roedd ei genedlaetholdeb wedi’i wreiddio yn ei ffydd Gristnogol. I Tudur Jones, nid mater gwleidyddol yn unig oedd cenedlaetholdeb, ond cwestiwn diwinyddol am ddiwylliant, cymuned, cyfiawnder ac urddas pobl.

Yn 2011 cyflwynais ddoethuriaeth i Brifysgol Bangor ar genedlaetholdeb Cristnogol R. Tudur Jones. Datblygodd yr ymchwil hwnnw yn lyfr ac yn nifer o ysgrifau eraill.

R. Tudur Jones
R. Tudur Jones (1921–1998)

Dau draddodiad gwahanol

Mae’n bwysig gwahaniaethu rhwng traddodiad Cymreig cenedlaetholdeb Cristnogol a’r mudiadau a elwir yn Christian Nationalism heddiw, yn enwedig yn yr Unol Daleithiau a Lloegr. Datblygodd y traddodiad Cymreig yng nghyd-destun cenedl leiafrifol, gan bwysleisio iaith, diwylliant, urddas a chyfiawnder cymdeithasol.

Ond nid yw unrhyw genedlaetholdeb y tu hwnt i feirniadaeth Gristnogol. Dylai ffydd herio grym gwleidyddol, nid cael ei defnyddio i’w gyfiawnhau.

Fy nghyhoeddiadau

Pum cyhoeddiad
Tynged Cenedl — published book cover

Llyfr · Cymraeg · 2019

Tynged Cenedl: Cenedlaetholdeb Gristnogol R. Tudur Jones

Addasiad o’m hymchwil doethuriaethol sy’n edrych ar wreiddiau diwinyddol cenedlaetholdeb R. Tudur Jones a’i gyfraniad i feddwl gwleidyddol Cymru.

Plaid Cymru, Welsh Nationalism and Christianity
Rhys Llwyd

Papur · Saesneg · 2015

Plaid Cymru, Welsh Nationalism and Christianity: A Historical Perspective

Papur ar berthynas hanesyddol Cristnogaeth â chenedlaetholdeb Cymreig a Phlaid Cymru, a gyhoeddwyd gan Kirby Laing Institute for Christian Ethics.

Faith and the Crisis of a Nation
Rhys Llwyd

Ysgrif · Saesneg · 2021

Faith and the Crisis of a Nation

Ysgrif a gyhoeddwyd gan y Centre for the Study of Bible and Violence, yn archwilio ffydd a hunaniaeth genedlaethol.

Cenedlaetholdeb Gristnogol: Cyllell dau finiog?
Rhys Llwyd

Papur · Cymraeg a Saesneg · 2026

Cenedlaetholdeb Gristnogol: Cyllell dau finiog?

Gwersi o’r traddodiad Cymreig a her wahanol y ffenomenon heddiw. Papur a gyhoeddwyd gan Cytûn.

Don't Say Hiraeth — published book cover

Llyfr · Saesneg · 2026

Don’t Say Hiraeth: Faith, Identity and a Changing Wales

Myfyrdod personol ar ffydd, diwylliant, hunaniaeth a’r Gymru sy’n newid. Llyfr mwy personol na’r ymchwil academaidd.

Dyluniadau darluniadol yn unig yw delweddau’r papurau a’r ysgrif; nid cloriau swyddogol mohonynt.